Een goede mix

De bereikbaarheid krijgt voorrang, de openbare ruimte wordt groener en klimaatadaptief, er wordt duurzame energie opgewekt, mobiliteit krijgt een andere vorm en stedelijke voorzieningen worden versterkt en toegevoegd. Samenwerking met andere overheden, bedrijven en het onderwijs is cruciaal voor deze levendige, groeiende stad in Noord-Holland Noord.

“Een goede mix van wonen, werken, onderwijs en voorzieningen draagt bij aan het beter benutten van het openbaar vervoer”, vertelt Nils Langedijk, wethouder Gebiedsontwikkeling, Wonen en Mobiliteit van gemeente Dijk en Waard. “Die betere benutting leidt tot meer en snellere trein- en busverbindingen en dat maakt het Stationskwartier weer interessant voor wonen, onderwijs en werken. We zijn onderweg om een van de grootste gemeenten in Noord-Holland boven het Noordzeekanaal te worden. Want niet alleen voor onze inwoners, maar ook voor ondernemers en bezoekers is dit een aantrekkelijk gebied. De komende jaren gaan we bovendien inzetten op de ontwikkeling van onze unieke verzameling praktijkonderwijs. Dat willen we versterken en beter zichtbaar maken.”

Samenwerking met NS, NS Stations, ProRail, de provincie Noord-Holland en verschillende ministeries is cruciaal in deze ontwikkelingen. Langedijk: “Daardoor hebben we inmiddels ook al subsidies in het vooruitzicht gekregen voor ons toekomstig, nieuwe OV-knooppunt. Zo komen een ongelijkvloerse kruising van de Stationsweg met nieuw NS-station, een nieuw busstation en een vernieuwd Stationsplein met parkeerhub en bewaakt fietsparkeren dichterbij. We hebben bewust ruimte in onze gebiedsontwikkeling vrijgehouden voor uitbreiding van functies die gerelateerd zijn aan het spoor. De woontorens in aanbouw, de spooronderdoorgang en een nieuwe openbare ruimte zijn buiten goed zichtbaar. Het college van B&W zet hoog in op ruimtelijke kwaliteit bij de schaalsprong die Dijk en Waard maakt.”

Wonen tussen stad en natuur

Het NS-station ligt in het hart van gemeente Dijk en Waard. Het spoor en de provinciale weg N242 doorkruisen het gebied met aan de ene kant de stad en aan de andere kant het dorp en bovendien openbaar groen en water. Langedijk: “Mensen kunnen hier wonen tussen stad en natuur. Dat is een unieke combinatie. Met openbaar vervoer binnen handbereik en op loopafstand van het waterrijke en cultuurhistorische Oosterdelgebied.”

Net zo belangrijk is dat mensen betaalbaar kunnen wonen in een prettige, toekomstbestendige omgeving, vindt Langedijk. “We hechten naast betaalbaarheid ook grote waarde aan duurzame aspecten. Het Stationskwartier wordt met de ESCo Duurzame Ring Heerhugowaard voorzien van lokaal opgewekte warmte met ook actieve koeling in ieder appartement. En het gebied is door een unieke samenwerking met het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier bestand tegen extreme wateroverlast, ondanks de ligging in een droogmakerij onder NAP.”

Hoewel de openbare ruimte tussen de woongebouwen beperkt is, wordt dit ruimschoots gecompenseerd met de daktuinen, de gezamenlijke groene ruimten tussen de gebouwen en de nabijheid van het Oosterdelgebied. Dit komt niet alleen het klimaat ten goede, maar ook het welzijn van inwoners en de onderlinge verbinding in de nieuwe stadswijk.

Community building

Verschillende typen woningen in het Stationskwartier bieden mogelijkheden voor een verscheidenheid aan bewoners, van ouderen die zorg nodig hebben tot jonge starters of gezinnen met kinderen. Er is aandacht voor een evenwichtige mix van sociale huur (36%) en betaalbare koopwoningen.

De gemeente zet in op een inclusieve, gezonde en levendige leefomgeving, waarin diversiteit wordt omarmd en ontmoeting tussen bewoners wordt gestimuleerd. Aan de Gildestraat op steenworp afstand van het NS-station is ‘De Remise’ van woningcorporatie Woonwaard onlangs opgeleverd. Mensen met diverse achtergronden, zowel jong als oud, komen hier wonen. Voor deze 106 sociale huurwoningen, waarvan de eerste bewoners in december 2026 de sleutel krijgen, wordt geïnvesteerd in community building, zowel in de wijk als in het nieuwe gebouw. Woningcorporatie Woonwaard en welzijnsorganisatie MET Dijk en Waard zijn hierbij belangrijke samenwerkingspartners.

Door al vanaf de eerste bewoningsfase actief te investeren in verbinding tussen bewoners, wordt de sociale cohesie versterkt en ontstaat een stevig sociaal fundament voor de buurt. Voor ‘De Remise’ zijn hierover eerder afspraken gemaakt met de woningcorporatie. Zo richt de corporatie een grote ontmoetingsruimte in en financiert de gemeente de activiteiten van de community builder.

Ilse Schoonenberg, projectleider Maatschappij en Zorg van Woonwaard vertelt: “Een thuis is meer dan een woning alleen. In De Remise brengen we mensen met verschillende achtergronden samen. Door vanaf het begin te investeren in ontmoeting en verbinding, helpen we bewoners om elkaar te leren kennen en naar elkaar om te kijken. Samen met de gemeente en MET Dijk en Waard bouwen we niet alleen aan een nieuw gebouw, maar ook aan een sterke, betrokken gemeenschap.”

Mobiliteitsoplossingen

Bij het NS-station bereidt de gemeente met een projectontwikkelaar een nieuwe parkeergarage voor treinreizigers en voor bezoekers van het Stationskwartier voor. Deels biedt deze oplossing straks parkeerplaatsen voor NS-reizigers, P+R-plekken, in samenwerking met NS Stations. Ook bezoekers van het gebied kunnen hier parkeren. Daarnaast is in onderzoek of er in de parkeerhub ruimte is voor deelmobiliteitsoplossingen.

“Een grote multifunctionele autoparkeergarage mag wat ons betreft niet ontbreken in de nieuwe OV-knoop”, vindt wethouder Nils Langedijk. Hoewel gemeente Dijk en Waard van de provincie Noord-Holland en het Rijk inmiddels zo’n 50 miljoen toegezegd heeft gekregen voor het versneld bouwen van woningen en voor de realisatie van de OV-knoop, is al met al nog zo’n 20 miljoen euro extra nodig. Langedijk: “Het is geweldig dat we dit geld gaan ontvangen. De transformatie rondom het NS-station is belangrijk voor bereikbaarheid van het gebied. Een impuls voor alle nieuwe inwoners die in onze gemeente de komende jaren een thuis vinden. We hebben een van de grootste woningbouwopgaven in Noord-Holland Noord. Daar hoort beter openbaar vervoer bij!”

De gemeente kiest voor een mix van duurzame mobiliteitsoplossingen met alle aandacht voor de (elektrische) fiets, deelauto’s en het openbaar vervoer. Bewoners hebben de auto niet op straat staan, maar in de parkeergarage onder het gebouw, dat past in deze hoogstedelijke wijk. Daarbij hebben de projectontwikkelaars en de gemeente samen de implementatie van gebiedsgerichte deelmobiliteitsoplossingen in voorbereiding.

De wijze van samenwerken van de gemeente met de projectontwikkelaars beperkt zich niet tot deelmobiliteit. De partijen werken ook samen aan marketing en gebiedsbranding, een collectief warmte- en koudenet met de Duurzame Ring Heerhugowaard en een goede afstemming van de bouwwerkzaamheden.

Spooronderdoorgang als motor

Die samenwerking heeft een lange geschiedenis. Destijds, in 2011, zag de gemeente samen met ProRail, het Rijk en de provincie een grote opgave om de spooroverweg en twee risicovolle kruispunten op te lossen. Dit heeft geresulteerd in de nieuwe spooronderdoorgang, die in april 2026 is geopend. Die ontwikkeling heeft de woningbouw en de komst van nieuwe voorzieningen versneld. In het Stationskwartier levert het bovendien mooiere, directere en veiligere routes op voor fietsers en voetgangers in een nieuwe, groenere openbare ruimte. De spooronderdoorgang en openbare ruimte zijn in samenwerking met het hoogheemraadschap bovendien vanuit het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie klimaatadaptief ingericht voor de toekomst. Zo is dit niet alleen een verkeersveilige oplossing, maar ook een randvoorwaarde voor de ontwikkeling van het Stationskwartier geworden.

Een belangrijk onderdeel in de gebiedsontwikkeling is de aanleg van fietsbrug De Krul over de N242 geweest. Deze fiets- en voetgangersbrug legt een verbinding tussen het veelgenoemde ‘stad’ en de waterrijke ‘natuur’. Dit buitengebied, het Oosterdelgebied, kan de komende jaren op zijn beurt een inspiratiebron zijn voor het nieuwe OV-knooppunt rondom het NS-station. Daarmee kan het Stationskwartier Dijk en Waard in potentie ook een unieke Buitenpoort in Noord-Holland worden.

De nieuwe openbare ruimte, en de veilige verkeersroutes die het oplevert, is bovendien een toekomstige verbinder tussen alle beroepsopleidingen die verspreid in het Stationskwartier gelegen zijn. Supervisor Martijn Niehof van KuiperCompagnons: “Al bij de eerste gedachten over het Stationskwartier herkenden we die unieke verzameling beroepsonderwijs. Hogescholen en universiteiten zijn van oudsher natuurlijke identiteitsdragers in de grotere steden en van invloed op OV-knooppuntontwikkeling. We zien de laatste jaren het belang toenemen van goed middelbaar beroepsonderwijs en een leven lang leren.”

Samenwerken tussen gemeente en onderwijs voor een bereikbare regio

In het Stationskwartier Dijk en Waard schieten de woongebouwen de grond uit. De eerste bewoners nemen hun intrek in de spiksplinternieuwe appartementen naast het station van Heerhugowaard. De nieuwe openbare ruimte kan een toekomstige verbinder zijn tussen alle beroepsopleidingen die verspreid in het Stationskwartier gelegen zijn.

Op loopafstand van het station zijn diverse (praktijk)scholen te vinden, waar veel jongeren en volwassenen leren en werken. Bijvoorbeeld het fieldlab Bed & Business en Infra SPG van Talland College en de Campus Bouw & Techniek in samenwerking met ESPEQ, Tetrix, SPG en IW.

Het Talland College is de grootste MBO-school in de regio met 17.000 studenten en ruim 170 opleidingen. Zo’n 4000 daarvan studeren in Heerhugowaard, op een grote locatie direct aan het treinstation en op drie kleinere locaties op loopafstand van het Stationskwartier.

Bereikbaarheid

Volgens Omar Ramadan, bestuurder van het Talland College, is de OV-bereikbaarheid cruciaal om talent in de regio Noord-Holland Noord te behouden. Hij ziet de ontwikkelingen in het Dijk en Waardse Stationskwartier daarom als een goede basis voor samenwerking. “Om talent in de regio te behouden, werken we samen met andere MBO-scholen, werkgevers en de gemeente. Eén van de belangrijkste speerpunten hierin is dat het openbaar vervoer naar onze scholen goed geregeld is. Studenten van het MBO krijgen een OV-kaart en kijken dan ook hoe ze het snelste van huis naar school kunnen komen. Fietsen is niet meer vanzelfsprekend: wat wij een acceptabele fietsafstand vinden, is voor studenten een andere beleving.”

De regio uit

Met name Amsterdam trekt. Ramadan: “Het OV de regio uit is vaak sneller dan dat binnen de regio, zeker als je de bus nodig hebt. Veel studenten vertrekken daardoor. Terwijl je dezelfde opleiding in Alkmaar of Heerhugowaard kunt volgen. Noord-Holland Noord is een krimpregio. Als dan jong talent ook nog wegtrekt uit het gebied, dan kunnen we niet meer voldoen aan de vraag naar werknemers in de zorg, techniek en elders.”

In de ontwikkeling van het OV-knooppunt in Dijk en Waard wordt daarom niet alleen gekeken naar meer treinen van en naar Amsterdam, maar zou ook het streekbusvervoer een impuls moeten krijgen. “Onze studenten kunnen een groot aandeel hebben in de ‘tegenspits’. Elke ochtend zitten de treinen naar Amsterdam vol en zijn de treinen vanuit de hoofdstad leeg. Wij denken dat we aantrekkelijk beroepsonderwijs aanbieden, niet alleen voor jongeren, maar ook voor volwassenen, bijscholing en zij-instromers. We zijn daarom een belangrijke partner in het beroepsonderwijs voor de regio Noord-Holland Noord.”

Gezellige ontmoetingsplek

Gemeente Dijk en Waard wil de vestiging van het beroepsonderwijs in Heerhugowaard verbeteren en versterken. Een echte ‘boulevard’ zou een goed idee zijn, vindt Ramadan. “De loopafstand naar de verschillende locaties vanaf het perron is prima. Maar het is een bedrijventerrein. Het gebied mag meer uitstralen dat werken en onderwijs hand in hand gaan. Een gezellige ontmoetingsplek op de looproute, meer groen en een route die natuurlijk aanvoelt, zou een verbetering zijn. Voorzieningen in de plint, zoals winkeltjes, horeca of studentenhuisvesting. We kennen de behoefte van deze doelgroep.”

Eerste baan

De verschillende opleidingen van Talland zijn over diverse locaties in Noord-Holland, Alkmaar, Hoorn, Heerhugowaard, Zaandam en Purmerend verdeeld. In Heerhugowaard leiden ze jongeren voornamelijk op in de techniek en de bouw. Zo is er een studentenbouwplaats en techniekcampus op loopafstand van het Stationskwartier. In deze praktijkgerichte opleidingen werken bedrijven en de school samen. “De samenwerking met de ondernemers in horeca of kinderopvang die in het Stationskwartier aanwezig zijn, pakken we voortvarend op. Onze studenten hebben stageplekken of werkplekken nodig en blijven daar vaak ‘hangen’ voor hun eerste baan. Zo behouden we werkgelegenheid in het gebied en versterken onderwijs en bedrijfsleven elkaar.”

Verdichten, vergroenen, verbinden

Martijn Niehof van KuiperCompagnons, het bureau dat vanaf het eerste moment betrokken is bij de ontwikkelingen: “Uitnodigingsplanologie en ‘just do it’ waren de insteek. Een plan dat meebeweegt met de ontwikkelingen in het gebied. Door samen te werken hebben we de puzzel kunnen leggen.” Al snel werd duidelijk dat drie pijlers noodzakelijk waren:

• Verdichting – door hoogbouw mogelijk te maken.
• Vergroenen – meer kwaliteit in de openbare ruimte binnen beperkte ruimte.
• Verbinden – betere wegen, meer fietsroutes en een logischere gebiedsstructuur.

Niehof: “Toen we eenmaal van start waren, kwamen er steeds meer initiatiefnemers. De corporaties wilden sociale huur toevoegen. Ondernemers en horeca zagen mogelijkheden voor voorzieningen in de nieuwe stadswijk. Ook recreatief en landschappelijk heeft de gemeente veel geïnvesteerd. Bijvoorbeeld in Kanaalpark Dijk en Waard met het waterrijke gebied Oosterdel. Je ziet hier echt de energie van duurzame doeners en makers in de praktijk.”

Middelgrote stationsgebieden verdienen de aandacht

De OV-knooppuntontwikkeling in Dijk en Waard en in andere middelgrote gemeenten biedt kansen voor de grote woningbouw- en bereikbaarheidsopgaven in Nederland. Als inspiratie voor andere middelgrote steden organiseerde KuiperCompagnons in januari 2026 het seminar “Verstedelijking rond middelgrote stations: van plan naar realisatie” voor ontwikkelaars, bouwers en beleidsmakers. Ruim 90 beleidsmakers van provincies en ontwikkelaars van stedelijke regio’s uit het hele land kwamen bij elkaar om ervaringen uit te wisselen en inspiratie op te doen.

Eén verbonden hart voor Dijk en Waard

De komende jaren ontwikkelt het Stationskwartier zich tot een van de belangrijkste plekken van Dijk en Waard. Samen met het op loopafstand gelegen Stadshart vormt dit gebied het nieuwe stedelijke hart van de gemeente: een plek waar wonen, werken, leren, ontmoeten en reizen samenkomen. De uitdaging ligt daarbij niet alleen in het realiseren van nieuwe woningen, voorzieningen en infrastructuur, maar vooral in het creëren van één samenhangend gebied dat als één geheel wordt ervaren.

Een aantrekkelijke, groene en goed ingerichte openbare ruimte speelt daarbij een cruciale rol. Voorbeeld hiervan is ‘De Band van Dijk en Waard’: een vriendelijke, groene wandelroute dwars door de stad van en naar het NS-station en de pleinen in het Stadshart. De route wordt gemarkeerd met een betonnen band met ‘koolkopjes’, die een link hebben met de rijke historie van tuinders en kool. Tevens is de route klimaatadaptief aangelegd met wadi’s om wateroverlast te voorkomen en bewuste schaduwplekken voor verkoeling. Veilige straatverlichting en prettige ontmoetingsbankjes komen op de gehele route terug als herkenbare elementen. De openbare ruimte vormt daarmee de ruggengraat van de gebiedsontwikkeling.

Doorontwikkeling van het Stadshart

Het Stadshart groeit de komende decennia uit tot een meer levendig centrum waar mensen niet alleen winkelen in winkelcentrum Middenwaard, maar ook wonen, werken, recreëren en elkaar ontmoeten. Met de nieuwe Doorontwikkelvisie Stadshart ‘Podium voor de Stad’ zet gemeente Dijk en Waard ook daar in op een ingrijpende vernieuwing: met ruimte voor circa 1.500 extra woningen, meer horeca, evenementen en een groene, aantrekkelijkere openbare ruimte. “We richten ons nu op de ontwikkeling van het Stadshart tot 2050”, vertelt wethouder Nils Langedijk. “Om alle ambities waar te maken investeert de gemeenteraad flink in de voorbereidende fase.”

Daarnaast wordt onderzocht of aan de entree van het centrum een zogeheten multihub kan worden gerealiseerd: een mobiliteitscentrum met een parkeergarage, bewaakte fietsenstallingen, deelmobiliteitsoplossingen en andere voorzieningen. Momenteel wordt een nieuw medisch centrum in het Stadshart gerealiseerd. Langedijk: “Hiermee is bovendien een ontwikkellocatie vrijgespeeld om nog eens 160 nieuwe woningen te realiseren, direct grenzend aan het winkelcentrum.”

Proeftuin De Frans: woningen, zorg, onderwijs en ondernemen

Proeftuin De Frans is ten noorden van het Stationskwartier Dijk en Waard verbonden met het nieuwe stedelijke hart van de gemeente. In Proeftuin De Frans zijn al voorzieningen aanwezig, zoals scholen, sport- en zorgvoorzieningen, bedrijven en maatschappelijke ondernemingen.

Deze gebiedsontwikkeling wordt bewust benaderd als een ‘proeftuin’. Dit betekent dat de gemeente, ontwikkelaars, onderwijs en (zorg)ondernemers de ruimte krijgen om te experimenteren, te leren en vernieuwend samen te werken op het gebied van moderne stedenbouw.

Stap voor stap

“Stap voor stap investeren we in een prettig woon- en leefmilieu”, vertelt wethouder Nils Langedijk. “Er is al veel gebeurd en er staat nog veel in de planning. Dat het een succes is, is achteraf altijd gemakkelijk om te constateren. We hebben hier best eens gedacht: hoe krijgen we dit voor elkaar? Maar mede door de subsidies vanuit Rijk en de provincie hebben we het vliegwiel in beweging kunnen krijgen. Een mooi verhaal is één ding, maar het moet in de praktijk ook lukken. Samenwerking tussen gemeente, het Rijk, provincie, projectontwikkelaars en bedrijfsleven maken het mogelijk om van dit gebied een prettige woonomgeving te maken en voor onze toekomstige bewoners een warm thuis.”

Meer informatie? Check www.dijkenwaard.nl/stationskwartier