BluePorts Limburg houdt, met nieuwe Havenvisie, de vaart er goed in
Een boost voor samenwerking
‘Die positieve vibe van samen ervoor gaan was echt voelbaar tijdens ons congres’ vertelt Peter van Wijlick, programma manager BluePorts. ‘We hadden boeiende sprekers, een goede paneldiscussie en bij het netwerkdeel vonden mensen elkaar in interessante en levendige gesprekken. Het heeft ons echt een boost gegeven om, in gezamenlijkheid, zaken aan te gaan pakken en op die manier veel meer harmonisatie en uniformering te krijgen.’
De ontwerp Havenvisie BluePorts werd in 2025 ontwikkeld samen met het bedrijfsleven en de elf Limburgse havengemeenten. Van Wijlick: ‘We hebben daarvoor veelvuldig allerlei sessies georganiseerd: van individuele interviews tot groepsbijeenkomsten, themasessies en consultatierondes. We zijn trots op deze mooie uitkomst: een ontwerp Limburgse Havenvisie, die in december 2025 door de gemeentebestuurders van de elf havengemeenten werd afgetikt.’
De BluePorts opgaven samengepakt in vijf thema’s
De Havenvisie omschrijft een aantal opgaven voor de Limburgse BluePorts, samengevat in vijf thema’s.
1. Bereikbaarheid van vaarwegen en haventerreinen
In het belang van de modal shift is een goede en betrouwbare bereikbaarheid van de haventerreinen essentieel, zowel aan de waterzijde als aan de landzijde. De Maas en het Julianakanaal vormen de ruggengraat van de goederenstroom over water tussen Rotterdam en Limburg. ‘Bij BluePorts denken we actief mee rondom besluitvorming om knelpunten en kwetsbaarheden op deze route te verminderen.’
2. Beschikbare ruimte voor havenactiviteiten
Net als elders in Nederland neemt de druk op de beschikbare ruimte voor havenactiviteiten in Limburg toe. Watergebonden terreinen zijn ook hier schaars. ‘Het is belangrijk dat watergebonden activiteiten hun plek behouden of alsnog krijgen in een binnenhaven’ vertelt Rina Engelen, beleidsmedewerker goederenvervoer en logistiek bij de Provincie Limburg. ‘Claims op deze beperkte ruimtes nemen toe, bijvoorbeeld voor energievoorzieningen of waterveiligheid. Flexibel, zorgvuldig en efficiënt ruimtegebruik is noodzakelijk om de economische waarde van de havens te behouden en te versterken.’
3. Verduurzaming van logistieke en industriële activiteiten
De energietransitie leidt tot een groeiende behoefte aan walstroom, netcapaciteit, laad- en bunkerfaciliteiten voor alternatieve brandstoffen en duurzame energieopwekking.
Van Wijlick: ‘We ontwikkelen plannen voor het aanbieden van walstroom op meerdere locaties, zodat schepen geen dieselgenerator meer hoeven te gebruiken als ze aan wal liggen. We zitten hier in Limburg met het probleem dat de Maas een regenrivier is, die nog wel eens buiten de oevers treedt. Zo’n stroomkast mag bij overstromingen niet onder water komen te staan. Daar moeten we oplossingen voor bedenken.
Bij de ontwikkelingen op het gebied van elektrisch varen lopen we nu nog tegen de tekortkomingen van het elektriciteitsnet aan. Dat geldt ook bij het elektrificeren van al het terminalmaterieel, zoals reach stackers, shovels en loaders of het verduurzamen van het last mile transport. Daar moet genoeg oplaadcapaciteit voor beschikbaar zijn. Door bedrijfsprocessen op elkaar af te stemmen kun je wellicht de piekbelasting van het net verminderen. Kennisdeling en bewustwording spelen daarbij een grote rol. Als BluePorts kunnen wij daarin ondersteunen en partijen samenbrengen.’
Clean Energy Hub
Vanuit BluePorts wordt ook gekeken naar het faciliteren van varen op waterstof, waarvoor mogelijk een bunkerinstallatie wordt gerealiseerd in de haven van Maasbracht. ‘De landelijke subsidieregeling voor Clean Energy Hubs willen wij in Limburg vooral voor de scheepvaart inzetten, met name in onze facilitaire haven Maasbracht.’
4. Digitalisering en professionalisering van het netwerk
Net als in de rest van de maatschappij is digitalisering een belangrijk thema voor de binnenhavens. ‘We verzamelen steeds meer data over schepen die in onze binnenhavens aanmeren’, vertelt Rina Engelen. ‘Niet alleen via de AIS signalen, maar ook uit de havenverordeningen. Zo weten we steeds beter welke klasse schepen er binnenkomen, welke lading ze vervoeren, hoeveel uitstoot ze hebben. Daar kunnen we mooi op anticiperen en de gegevens gebruiken voor bijvoorbeeld het opzetten van een uniform systeem voor het berekenen van havengelden.’
‘Je wilt uiteindelijk voor elkaar krijgen dat een schipper in elke Limburgse binnenhaven op eenzelfde manier behandeld wordt’, vult Peter van Wijlick aan. ‘Het zal best nog wat discussie opleveren om dat te harmoniseren, maar we streven naar één gemene deler die past bij al onze elf binnenhavengemeenten.’
Welkom in Limburg!
Lachend vervolgt hij: ‘En hoe leuk zou het zijn als je als schipper bij Mook de provincie Limburg binnenvaart en je dan automatisch welkom wordt geheten door de band Schintaler die via de boordradio het liedje ‘Welkom in Limburg’ speelt. Met die voor de binnenvaart treffende tekst: Welkom in Limburg wat een geveul, Hie lig mien hart tösje Maas, Ruhr en Geul. Moet kunnen toch?’
5. Militaire mobiliteit, weerbaarheid en veiligheid
Dit onderwerp uit de Havenvisie wordt mede aangewakkerd door de geopolitieke ontwikkelingen. De BluePorts maken deel uit van de kritieke infrastructuur en hebben in een veranderende geopolitieke context een rol te vervullen in zowel de civiele als de militaire logistiek.
Proactief aan de slag
Omdat ze in Limburg niet willen afwachten wat er in een oorlog of crisissituatie op hen af gaat komen, hebben ze het heft in eigen hand genomen. ‘We hebben op ons congres bezegeld dat we, samen met Brabant Ports, de provincie Brabant, KBN en VITO Nederland proactief een handreiking gaan doen aan het ministerie van Defensie om samen met hen te onderzoeken wat de rol van de binnenhavens en de binnenvaart is binnen de militaire mobiliteit’, vertelt Rina Engelen. ‘Daar heeft Defensie zich nog niet over uitgesproken. Het spoor zal in oorlogstijd veelal vrij gemaakt worden voor het vervoer van militair materieel. Hoe kunnen wij de huidige stroom containers van het spoor dan overbrengen naar het water bijvoorbeeld? Of hoe kunnen wij opslagruimte beschikbaar stellen in het achterland om de zeehaven te ontzien? We willen weten wat er nodig is in onze havens en op onze vaarwegen om de economie in een crisissituatie draaiende te houden. Je kan daar maar beter goed op voorbereid zijn.’
Europese subsidies voor Limburgse binnenvaartprojecten
De Provincie Limburg speelt een belangrijke rol in het aanvragen van binnenvaart gerelateerde subsidies. ‘Bedrijven zijn vaak niet goed op de hoogte van de Europese subsidiemogelijkheden’, vertelt Ton Neumann, senior beleidsmedewerker goederenvervoer en logistiek bij de Provincie. Hij is penvoerder van de Europese CEF-subsidies, onder de vlag van het Rhombusproject. ‘Wij doen de subsidieaanvraag, het projectmanagement, de communicatie en de financiële rapportages. De bedrijven of de havens zijn de begunstigden, zij krijgen het geld uit Brussel.’
In het afgelopen jaar werden met Europese subsidies een aantal mooie projecten voltooid of opgestart:
- Tweede havenkraan voor Barge Terminal Venlo (Hutchison Ports) – De vernieuwde terminal werd op 13 oktober 2025 officieel geopend. Met ondersteuning van Europese subsidies werd eerder al de kade verlengd. Hutchison Ports Venlo heeft hiermee zijn capaciteit meer dan verdubbeld, waardoor er meer containers via het water aangeleverd kunnen worden.
- Kade voor reststoffenbedrijf L’Ortye in de Beatrixhaven Maastricht – Hiermee beschikt het bedrijf over de eerste watergebonden reststromenterminal van Europa. De locatie van 22.000 m² is volledig vloeistofdicht en uitermate geschikt voor de op- en overslag en verwerking van circulaire stromen.
- Eigen kade voor Façade Beton, onderdeel van de Berding Beton Groep, in de Beatrixhaven Maastricht – Met het realiseren van deze kade kan het bedrijf de modal shift van weg naar water maken en in de toekomst, met aangrenzende betonbedrijven, zo’n 200.000 ton van de weg halen.
- Hoogwaterbescherming voor de Willem-Alexanderhaven in Roermond – Dit project kreeg het hoogste subsidiebedrag, ruim 20 miljoen euro. Alle betrokken bedrijven rondom de haven hebben zich hiervoor verenigd in een coöperatie. Samen met Waterschap Limburg, Provincie Limburg en de gemeente Roermond werkten ze een integraal plan uit dat hoogwaterbescherming combineert met logistieke kades. Dit voorjaar start de realisatie.
