Rondetafelgesprek

Tijdens een rondetafelgesprek spreken havenondernemers, gemeente en regio niet alleen over groei en mogelijkheden. Ze kijken naar de voorwaarden die bepalen of het watergebonden industrieterrein zijn functie goed/toekomstbestendig kan behouden. Over sluizen die betrouwbaar moeten draaien. Over ruimte die je maar één keer kunt bestemmen. Over energiecapaciteit die gelijke tred moet houden met ambities.

Een knooppunt blijft alleen knooppunt wanneer het systeem eromheen meebeweegt. Jarno Witjes van gastheer Daanen Shipping vat het als volgt samen: “We moeten samenwerken en blijven hameren op de juiste randvoorwaarden.”

Samenwerking als fundament

Dat betekent niet dat het in Nijmegen wringt aan tafel. Integendeel. De kracht van TPN-West zit juist in de korte lijnen tussen ondernemers, haven en overheid. Partijen weten elkaar te vinden, ook wanneer belangen uiteenlopen. Wie hier actief is, kijkt verder dan het eigen perceel.

“Zoals hier aan tafel komen we er meestal wel uit,” zegt Jarno Witjes. Daarmee doelt hij op de dagelijkse praktijk waarin gemeente, ondernemers en regio elkaar snel spreken. Geen formele trajecten die maanden duren, maar directe afstemming over vergunningen, kades, bereikbaarheid of uitbreidingsplannen. Die nabijheid maakt het mogelijk om tempo te houden.

Ook regionaal ligt de focus op samenhang. De Groene Metropoolregio ziet TPN-West nadrukkelijk in een bredere economische context. “Je moet dit niet alleen als Nijmeegs Industrieterrein bekijken,” zegt Niels Huijbers. “Het is een schakel in een grotere corridor. Dan moet je ook regionaal en bovenregionaal bewegen.”

Die gezamenlijke blik vormt het fundament onder de ontwikkeling van de haven. Maar het fundament alleen volstaat niet. Zodra infrastructuur, subsidie-instrumenten of landelijke regelgeving ingrijpen, verandert het speelveld. “Dat we dat landelijk ook eens iets meer gaan doen, voordat we allerlei onrealistische dingen beslissen in het land,” zegt Witjes. Marie-Thérèse Marcusse vult aan: “Je bent uiteindelijk afhankelijk van keuzes die ook buiten de stad worden gemaakt. Daar moeten de voorwaarden wel aansluiten op wat hier nodig is.”

Infrastructuur als kwetsbare schakel

De afhankelijkheid van landelijke keuzes blijft in Nijmegen geen theorie. Eén storing ontregelt de hele keten. “Als de sluis bij Weurt eruit ligt, staat alles stil,” zegt John van Heumen. Binnenvaart vraagt betrouwbaarheid. Zonder die basis wint de weg het alsnog van het water.

De cijfers spreken voor zich. “Het jaar hiervoor heeft hij gewoon drie, vier maanden soms uitgelegen,” zegt Jarno Witjes. De sluis, gebouwd voor 9.000 schuttingen per jaar, verwerkt inmiddels rond de 30.000. “Als de A15 voor honderd auto’s was gebouwd en er rijden er nu tienduizend overheen, dan was hij allang van één baan naar vier gegaan.”

Wanneer de sluis stilvalt, wijken schepen uit via de Maas. Dat betekent omvaren, hogere kosten en vertraging, en minder duurzaam bovendien. “Wie betaalt de rekening? Wij als consumenten.” Dat zulke verstoringen nauwelijks het landelijke nieuws halen, vindt Witjes tekenend. “Je hebt het nooit in het journaal gehoord.”

Volgens Marie-Thérèse Marcusse vraagt dit om consistent beleid. “Als je inzet op vervoer over water, moet de infrastructuur daar ook op ingericht zijn. Anders groeien de ambities sneller dan de randvoorwaarden. Daarom werken we steeds meer samen met andere Gelderse havens, om met één stem te spreken.”

Modal shift: ambitie versus economische realiteit

Meer vervoer over water geldt als vanzelfsprekend doel. Minder vrachtwagens, lagere uitstoot, minder druk op de weg. Maar in de praktijk draait het om rekensommen en betrouwbaarheid. “Je kunt wel roepen dat alles naar het water moet,” zegt Jarno Witjes, “maar uiteindelijk beslist de prijs.” Wanneer een schip stil ligt of moet omvaren, schuift het voordeel snel richting wegtransport. Dan kiest de verlader voor zekerheid.

John van Heumen ziet dat dagelijks terug in de containerlogistiek. Water werkt, mits volumes worden gebundeld en planning strak blijft. “Binnenvaart vraagt schaal,” zegt hij. “En vertrouwen dat het schema klopt.” Zonder die basis wordt het lastig om structureel lading van de weg te halen.

Witjes wijst ook naar de sector zelf. Als binnenvaart en logistiek versnipperd blijven opereren, blijft de impact beperkt. “We moeten ook naar onszelf kijken,” zegt hij. “Bundelen, samenwerken, sterker naar buiten treden.”

Ruimte: onomkeerbare keuzes

Naast infrastructuur en prijs speelt nog een fundamenteler vraagstuk: ruimte. Watergebonden bedrijvigheid vraagt kades, overslagruimte en manoeuvreerruimte. Dat zijn geen kavels die je eenvoudig kunt verplaatsen. “Een watergebonden kavel geef je maar één keer weg,” zegt Irene van Dongen. “Daarna komt die functie niet meer terug.” In een stad waar woningbouw en gebiedsontwikkeling druk zetten op industrieterreinen, krijgt die uitspraak extra gewicht.

Voor ondernemers aan het water gaat het niet alleen om vierkante meters, maar om functionaliteit. Schepen moeten kunnen aanleggen, zwaar materieel moet kunnen draaien, logistieke processen moeten doorgaan. “Het is geen façade,” benadrukt Van Dongen. “Het moet werken.”

De bescherming van natte kavels geldt daarom niet als behoudzucht, maar als strategische keuze. Wie inzet op vervoer over water en maritieme bedrijvigheid, moet die ruimte ook daadwerkelijk reserveren. De circulaire economie en de energietransitie vragen om ruimte.

IntegratR: innovatie verankeren aan de kade

Waar infrastructuur en ruimte randvoorwaarden vormen, ligt in TPN-West ook een nieuwe ambitie: innovatie verankeren in het gebied zelf. Met de komst van de IntegratR Innovation Campus krijgt de haven een rol in de ontwikkeling van zero-emissie heavy-duty equipment.

Volgens René Janssen, van mede-initiatiefnemer Hyster-Yale, draait het om versnelling. “We willen de stap van prototype naar gecertificeerde serieproductie verkorten,” zegt hij. “Door testen, certificering en energievoorziening op één plek samen te brengen.” Daarmee ontstaat een plek waar industrie, kennisinstellingen (Marcusse: “Nijmegen biedt het hele pallet aan opleidingen en daarmee talent.”) en logistiek elkaar fysiek versterken.

De campus vraagt zware energie-infrastructuur en langdurige zekerheid. Dat maakt het project tegelijk ambitieus en kwetsbaar. Want ook hier geldt wat eerder aan tafel werd vastgesteld: innovatie kan alleen landen als infrastructuur en energie meebewegen.

Voor TPN-West betekent IntegratR meer dan een nieuw gebouw. Het is een toetssteen. Lukt het om duurzame maakindustrie, logistiek en energie op één plek samen te brengen, dan verstevigt de haven zijn positie als verlengstuk van Rotterdam.

Wie zitten rond de tafel?

Tijdens het rondetafelgesprek bij Daanen Shipping schuiven zes partijen aan die ieder vanuit een eigen rol naar TPN-West kijken:

• Marie-Thérèse Marcusse – Gemeente Nijmegen, accountmanager bedrijven, waaronder logistieke en watergebonden bedrijvigheid bij Stadsontwikkeling.
• John van Heumen – Terminalmanager BCTN Den Bosch en Nijmegen, actief in intermodale containerlogistiek.
• Irene van Dongen – Bestuurslid bij Aqualink, de vereniging van watergebonden bedrijven in Oost-Nederland.
• Jarno Witjes – Directeur/eigenaar van Daanen Shipping & Logistics, expert in grootschalige projectlogistiek en zwaar transport met inzet van ro/ro ponton en specialistische oplossingen.
• Niels Huijbers – Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen, verbindt havenontwikkeling aan regionale economische strategie.
• René Janssen – Hyster-Yale Materials Handling en één van de initiatiefnemer van IntegratR Innovation Campus, gericht op zero-emissie heavy duty equipment.
• Sandra Hagenbeek – Parkmanagement TPN-West

IntegratR Innovation Campus in het kort

Op TPN-West verrijst de IntegratR Innovation Campus: een internationale hub voor systeemintegratie en opschaling van zero-emissie heavy-duty equipment.

Belangrijkste kenmerken:

• 17.500 m² innovatiecampus aan de kade in Nijmegen
• RoRo-kade voor testen en logistieke proeven
• Megawatt-laadfaciliteiten (MW)
• Waterstofvulinstallatie
• EMC-testfaciliteit voor grootschalige compatibiliteitstesten
• Testbaan voor zwaar materieel
• Kernpartners: Hyster-Yale Nederland BV en Urban Mobility Systems (UMS / DEUTZ AG)
• Maximaal vijf kernpartners binnen de coöperatie

De campus richt zich op de versnelling van prototype naar gecertificeerde serieproductie en koppelt industrie, kennisinstellingen en energie-infrastructuur op één locatie.

Wethouder John Brom

“Nijmegen, stad aan de Waal, de rivier die eeuwenlang bepalend is voor onze identiteit en economie. De binnenhaven biedt banen, bedrijvigheid en duurzaam vervoer. Daarom zorgen we voor goede toegankelijkheid, ruimte voor watergebonden bedrijven en sterke samenwerking in de regio.” – John Brom, wethouder Economie Nijmegen

Economische impact Binnenhaven Nijmegen

De Port of Nijmegen vormt het economische hart van TPN-West. De cijfers onderstrepen het belang van het gebied:

• 10.000 banen op het ‘natte’ industrieterrein
• 1.310 banen direct gerelateerd aan de binnenhaven
• €148 miljoen directe toegevoegde waarde
• €210 miljoen directe en indirecte economische impact
• 1 miljoen ton overslag per jaar
• 67.000 vrachtwagenbewegingen vervangen door vervoer over water

Deze cijfers legitimeren de inzet op ruimtebehoud voor watergebonden functies en verdere duurzame versterking van de logistieke knooppuntfunctie.

Meer informatie

Voor een overzicht van bedrijvigheid in de haven: Port of Nijmegen, https://portofnijmegen.nl/. Mail voor meer informatie naar accountmanager Marie-Thérèse Marcusse, Gemeente Nijmegen: m1.marcusse@nijmegen.nl