“Het gaat heel vaak over de gebouwen, de architectuur en al die woningen”, zegt wethouder Stedelijke Ontwikkeling Eddie Förster. “Dan hebben we het ook wel over niet-wonen, maar wat dat niet-wonen is mag meer in beeld komen.” Juist daarom zit ook wethouder Economie Carla Kranenborg-van Eerd aan tafel. “Het is niet gewoon een nieuwe woonwijk in Breda”, benadrukt Kranenborg-van Eerd. “Dus kijk je veel meer naar stedelijke ontwikkeling in brede zin.”

Innovatie als drager

Breda wil daarbij aansluiten op het eigen economische profiel. Toegepaste technologie en innovatie moeten mededragers worden van de identiteit van ’t Zoet, legt Kranenborg-van Eerd uit: “Je kunt zeggen: we maken wat plinten en doen daar wat retail in. Wij kiezen er echter bewust voor om dat anders te doen.” Een van de eerste zichtbare onderdelen wordt een innovatiepark. Daar moeten ondernemers niet alleen werkruimte krijgen, maar ook gedeelde voorzieningen, labs en buitenruimte om innovaties in de praktijk te testen.

Scherp profiel

Binnen het Innovatiedistrict ligt de nadruk op games, creative technology en AI, met ruimte voor onder meer kantoren, onderwijs, een innovatiecentrum en gedeelde testfaciliteiten. De gemeente ziet al belangstelling van bedrijven en werkt nadrukkelijk samen met kennisinstellingen in de stad. Eind dit jaar en in de eerste helft van volgend jaar moeten de eerste plekken voor ondernemers zichtbaar worden. Voor deze vorm van placemaking heeft Breda ongeveer tien miljoen euro beschikbaar gesteld.

Bouwen aan identiteit

Placemaking is in Breda niet nieuw. Het nabijgelegen Haveneiland en de Strip laten zien hoe tijdelijke functies een gebied op de kaart kunnen zetten. Op ’t Zoet wil de gemeente dat vanaf het begin professioneel aanpakken. Kranenborg-van Eerd: “Je kunt containers neerzetten en zeggen: zoek het maar uit en maak er wat van. Dan krijg je een soort vrijplaats. Als je miljoenen vrijmaakt, kun je dat veel professioneler en met meer kwaliteit neerzetten. Je moet vanaf het begin bouwen aan de identiteit die je uiteindelijk op ’t Zoet wilt hebben.”

Programmamanager gebiedsontwikkeling Patrick van ’t Loo ziet placemaking daarom niet als een verzameling tijdelijke activiteiten die weer verdwijnen zodra de bouw begint. “Het is een fundamenteel en strategisch onderdeel van de totale gebiedsontwikkeling.” Podium Bloos op de Strip noemt hij als voorbeeld van een tijdelijke functie die uiteindelijk een blijvende plek krijgt. Ook op ’t Zoet moet ruimte blijven voor initiatieven die vooraf niet zijn bedacht, maar succesvol blijken, legt hij uit.

Eerste 1.700 woningen

Ondertussen wordt ook de permanente ontwikkeling voorbereid. Op het terrein wordt vervuilde grond gesaneerd en worden oude funderingen verwijderd. Samen met onder meer de provincie en het Rijk werkt Breda verder aan de planvorming. In de eerste permanente ontwikkelfase rond de Mark wil Breda minimaal 1.700 woningen realiseren, naast voorzieningen en werkruimte. Wonen moet daarbij niet alsnog de andere functies verdringen. In het Koersdocument reserveert Breda vijftien procent van de totale uitgeefbare vierkante meters voor maatschappelijke en commerciële voorzieningen en werkfuncties.

De bouw moet uiterlijk in de periode tot en met 2030 starten. Op andere delen van ’t Zoet, waar de komende tien jaar nog niet wordt gebouwd, ontstaat ruimte voor tijdelijke functies en evenementen.

Marktpartijen selecteren

Voor de eerste ontwikkeling gaat Breda de komende periode marktpartijen selecteren. Aan belangstelling ontbreekt het volgens Förster niet. “Ontwikkelaars staan in de rij. Dat snap ik, want het ligt zo dicht bij het centrum en het is zo groot. Tegelijkertijd gaan we wel wat vragen. We hebben partijen nodig die meegaan in de kwaliteit die we zoeken.” De gemeente legt daarvoor de kaders vast, maar wil niet alles zelf bedenken. “Het koersdocument dat we hebben opgesteld, geeft richting, maar schrijft niet precies voor wat er moet komen. Het is nadrukkelijk een uitnodiging om invulling te geven. Dat biedt kansen.”

Ruimte voor ontmoeting

Voor Förster geldt bij ’t Zoet een belangrijk uitgangspunt: “Er moet ruimte voor ontmoeting zijn. Breda is met alle schaalsprongen uit het verleden een menselijke stad gebleven. Dat DNA willen we terugzien. Op ’t Zoet mengen wonen, werken, leren, sporten, cultuur, horeca, technologie en creativiteit zich tot een nieuw eigenzinnig en meer grootstedelijk stadsdeel. Maar het blijft Bredase stedelijkheid: uitnodigend, menselijk en gericht op ontmoeting.”

Publiekstrekker

“Zonder plekken waar mensen elkaar tegenkomen, ontstaat er niets”, zegt Kranenborg-van Eerd. “Het belang van ontmoeting komt ook duidelijk terug in onze keus om te onderzoeken of een publiekstrekker al vroeg in de ontwikkeling tot stand kan komen. Dat sluit aan bij de wens tot ontmoeting, ook met mensen van buiten het nieuwe stadsdeel en buiten Breda. Het geeft ’t Zoet smoel. En het draagt ook bij aan de gewenste levendigheid en de gemeenschap die ’t Zoet gaat worden.”

Wonen

Förster: “Met ’t Zoet sluiten we weer aan bij de oorsprong van stedelijk wonen, waarin alle functies niet zo fysiek gescheiden waren als ze later vaak werden. Hier creëren we een stadsdeel met de voordelen van alles om de hoek te hebben. Dat betekent niet dat Breda kiest voor een autovrij stadsdeel. De parkeernorm wordt lager, maar het kan niet zo zijn dat iemand die een auto heeft niet op ’t Zoet kan wonen.”

Kranenborg-van Eerd: “Je kunt als overheid wel bedenken dat mensen geen auto moeten hebben, maar de werkelijkheid is dat veel mensen die auto willen en nodig hebben.” Auto’s verdwijnen wel grotendeels uit het straatbeeld. Parkeren wordt geconcentreerd in parkeerhuizen op maximaal circa 250 meter van woningen en voorzieningen, die tegelijk als mobiliteitshub moeten functioneren. Zo blijft in het gebied zelf veel ruimte over voor voetgangers, fietsers en groen. Förster: “De openbare ruimte wordt zo mogelijk nog belangrijker dan in andere stadsdelen. Want die functioneert ook als gezamenlijke achtertuin, met voldoende ruimte voor ontmoeting, ontspanning en spel. Voor bewoners, bezoekers en ondernemers. Juist daarmee wordt ’t Zoet een prettige woonplek, ook voor gezinnen.”

Toekomstige welvaart

De combinatie van wonen, werken en voorzieningen geeft levendigheid én sluit aan bij een economische noodzaak. Breda wil voorkomen dat het uitsluitend een aantrekkelijke woonstad wordt terwijl de werkgelegenheid elders zit. Kranenborg-van Eerd: “Als we niet die combinatie maken met economie en cultuur, worden we alleen maar een woonstad. Dit doen we ook vanwege ons toekomstige verdienvermogen en welvaart.”

Samenhangend gebied

De ligging op ongeveer een kwartier lopen van Breda Centraal is een belangrijke voorwaarde voor de hoge dichtheid en andere mobiliteitskeuzes. In het gebied komt een HOV-halte met een snelle verbinding naar het station. Nieuwe bruggen over de Mark en een spooronderdoorgang bij de Smederijstraat moeten ’t Zoet daarnaast voor voetgangers en fietsers verbinden met de Belcrum, binnenstad en omliggende gebieden. Daarnaast kijkt de gemeente nadrukkelijk naar het gebied rond de Slingerweg. Hier werkt Breda onder meer aan de Robot Campus Brabant en aan een nieuwe gebiedsvisie. Wonen, werken en kennisontwikkeling moeten daar meer met elkaar worden verweven. Zo moet uiteindelijk een samenhangend gebied ontstaan waarin innovatie een belangrijke rol speelt.

Continu in beweging

Cultuur, horeca, evenementen, bedrijvigheid, groen en de ligging aan de Mark moeten samen een omgeving creëren die nieuwe bewoners, ondernemers en talent aantrekt. “Het bourgondische, het gezellige en het mooie blijft”, zegt Kranenborg-van Eerd. “Maar onze ambitie is groter.” Dat toekomstbeeld zal niet in enkele jaren worden gerealiseerd. De volledige ontwikkeling neemt tientallen jaren in beslag. Binnen een jaar wil de gemeente wel belangrijke stappen hebben gezet. Dan moet er meer duidelijkheid zijn over de marktpartijen voor het eerste permanente deel, moet het innovatiepark zichtbaar zijn en moet er een evenemententerrein zijn dat de komende jaren kan worden gebruikt.

Förster heeft daarom een duidelijke boodschap voor ondernemers: wacht niet totdat het stadsdeel er staat. “Iedereen die iets wil doen op ’t Zoet: zorg dat je in beeld bent. We zijn op zoek naar innovatieve bedrijven en organisaties die hier onderdeel van willen worden. Als ’t Zoet straks af is, is dit echt de place to be op loopafstand van het station. Zorg dat je erbij bent.”

Kijk voor meer informatie op www.breda.nl/t-zoet.